Co to są gry paragrafowe

Książka podzielona na ponumerowane fragmenty. Czytasz jeden, na końcu masz wybór — i skaczesz do numeru, który wybrałeś. Nie ma stron po kolei. Jest twoja ścieżka przez tekst.

Po polsku mówiło się na to paragrafówki, bo fragmenty nazywano paragrafami. Po angielsku — gamebooks. Gatunek eksplodował w latach osiemdziesiątych, w Polsce przyszedł falę później, w pierwszej połowie dziewięćdziesiątych, i przez dwie dekady praktycznie zniknął. Wrócił razem z telefonami, bo okazało się, że tekst z wyborami to format, który na ekranie działa nawet lepiej niż na papierze.

Czym to nie jest

To nie jest RPG. Nie potrzebujesz grupy, mistrza gry ani wolnego wieczoru dla pięciu osób. Grasz sam, w metrze, przez piętnaście minut.

To nie jest gra komputerowa z tekstem. Nie ma tu wygrywania przez refleks ani grindu. Jedyną mechaniką jest decyzja — a czasem rzut kostką, jeśli książka go przewiduje.

To nie jest książka, którą się czyta raz. Sens polega na tym, że przy drugim podejściu skręcasz gdzie indziej. Dobra paragrafówka ma kilkanaście zakończeń i żadne nie jest przypadkowe.

Dwie szkoły

Z mechaniką. Masz kartę postaci, współczynniki, ekwipunek i kostkę. Walka jest rozstrzygana rzutami, śmierć jest realna, a strata przedmiotu w trzecim paragrafie potrafi zabić w siedemdziesiątym. Tak działa większość klasyki: Fighting Fantasy, Samotny Wilk.

Bez mechaniki. Zero losowości — liczy się wyłącznie to, co wiesz i co zauważyłeś. Zamiast punktów życia masz pamięć: informacja znaleziona wcześnie otwiera drzwi, których inaczej byś nie ruszył. To szkoła bliższa dobrej powieści kryminalnej.

Od czego zacząć — trzy różne odpowiedzi

Jak się w to gra, konkretnie

• Zaczynasz od paragrafu 1. Zawsze.
• Czytasz do końca fragmentu. Na dole są wybory z numerami.
• Przeskakujesz do wybranego numeru. Nie zaglądasz do innych — to psuje całą zabawę i jest jedyną zasadą, jaką da się złamać.
• Jeśli książka ma kartę postaci, notujesz na niej wszystko na bieżąco: obrażenia, przedmioty, hasła.
• Kiedy zginiesz — a zginiesz — zaczynasz od nowa. Wiesz już więcej niż za pierwszym razem i to jest właśnie ta mechanika.