Dreszcz

Dreszcz to pierwsza polska gra paragrafowa — pozycja, od której w polskiej popkulturze zaczyna się wszystko. Debiutowała w 1987 roku na łamach tygodnika „Razem", a rok później trafiła do kiosków jako samodzielna broszura wydawnictwa Ultima.

Jak to się zaczęło

Pierwowzorem była seria Fighting Fantasy, która po stronie polskiej dotarła wcześniej w formie prasowej (m.in. Kosmolot Podróżnik na łamach miesięcznika „Fikcje"). Jacek Ciesielski, autor „Dreszczu", postanowił zrobić to samo rodzimie — i sam ukuł na ten gatunek polską nazwę: fantasolo, rozumianą jako spolszczenie terminu Fighting Fantasy, czyli opowieść dla jednego gracza, pół gra, pół książka.

Pierwodruk ukazał się latem 1987 roku w tygodniku „Razem" (numery 33 i 34, z erratą w numerze 40). Rok później, w 1988, wydawnictwo Ultima z Warszawy wypuściło „Dreszcz" jako osobną broszurę w formacie A4 — szesnaście stron, kolorowa okładka, czarno-białe ilustracje w środku, nakład 30 000 egzemplarzy.

Zasady

Na kartę postaci (Karta Wyprawy) czytelnik wpisywał współczynniki bohatera, a o przebiegu walki z napotkanymi potworami decydował rzut kostką. Całość to 387 numerowanych paragrafów opisujących wędrówkę po podziemnym labiryncie pod wzgórzami królestwa Almanhagor.

Czytelnik sam wybierał drogę: szukał skarbu, zbaczał na zachód albo na wschód, wracał na te same skrzyżowania. Właśnie ta oszczędność jest dla literaturoznawców najciekawsza — labirynt zdaje się większy, niż jest, bo te same fragmenty redystrybuują się w różnych kontekstach.

Dlaczego to ważne

„Dreszcz" nie jest ani pierwszą, ani najbardziej rozbudowaną grą paragrafową na świecie. Jest jednak pierwszą polską i wyznaczył konwencję, do której odwołują się wszystkie późniejsze rodzime tytuły: kilka statystyk, rzut kostką i wędrówka po mrocznym świecie, w której śmierć jest normalnym wynikiem.

Gra doczekała się też prostej komputerowej adaptacji. Dziś oryginalne broszury z 1988 roku to pozycje kolekcjonerskie.

Wydania:

• 1987 — pierwodruk w tygodniku „Razem" (nr 33–34, errata nr 40)
• 1988 — wydawnictwo Ultima, broszura A4, 387 paragrafów, nakład 30 000 egz. — to okładka na tej stronie

Źródła: Wikipedia, Techsty (portal o literaturze elektronicznej), Polska Bibliografia Gier Książkowych (Wydawnictwo Wielokrotnego Wyboru), gamebooks.org.